Hoogste bloei - kans voor kerk en wereld
Kiezen voor spiritualiteit

Kerkvernieuwing

Er bestaat in de samenleving een schreeuwende behoefte aan menselijkheid, aandacht en zingeving. De kerken zouden hier een belangrijke bijdrage kunnen leveren, maar verkeren zelf in een crisis. Kerkvernieuwing is dan ook zeer wenselijk. Vooral op het gebied van spiritualiteit, ofwel het geestelijk leven, omdat dat het meest verwaarloosd is. Zo sterk dat in de buitenwereld allerlei andere vormen van ‘spiritualiteit’ zijn ontstaan.

Kervernieuwing

Iedereen ziet dat het fout gaat met de huidige kerk(en). De leden vertrekken, de ouderen blijven nog zitten en de jeugd is al weg. Voornaamste oorzaken zijn de secularisatie en de toenemende rationaliteit. Door ons kritische denken verdwijnt de onzichtbare diepte. Daarnaast bestaan er een aantal interne factoren zoals: verstarring, gebrek aan maatschappelijk engagement en geestelijke diepgang.

We kennen de Bijbelteksten van buiten, maar onze levenswandel en gedrag zijn er nauwelijks door veranderd. We zijn tot kerkconsumenten geworden en hebben nagelaten onze eigen grond te bewerken, waardoor honderdvoudige vrucht is uitgebleven. Kerkvernieuwing heeft geen enkele zin als we niet eerst en vooral bij onszelf beginnen.

Gebrek aan diepgang

De laatste eeuwen is het accent steeds meer op de leer (kennis, catechese, verkondiging) komen te liggen. De religieuze ervaring is daardoor verdrongen. Zo zijn geloof en spiritualiteit uit elkaar gegroeid, en is er bloedarmoede ontstaan in de kerken. God leeft niet ver weg, boven of buiten, maar in onze ziel. De bron van kennis en waarheid, het rijk Gods bevindt zich in ons, als schat in de akker. Alleen langs de weg van de ervaring kunnen we hier contact mee krijgen. Hoe kunnen wij God leren kennen, als we onszelf niet eens kennen en geen ervaring hebben met de ziel?

Geen uiterlijke autoriteit, niet de Schrift, niet het dogma kan u zalig maken;
gij moet alles in u ervaren en beleven.
Eckhart -13e -14e eeuw

Leren door ervaring

Juist in de ziel speelt het mysterie zich af. Het heil kan alleen dáár ontdekt en ervaren worden. Vanaf de woestijnvaders tot ver in de Middeleeuwen werd daarom nadruk gelegd op de weg naar binnen, als de weg naar God. Er was een lange scholingsweg nodig om jezelf te leren kennen, het ging om inkeer, innerlijk leven en meditatie. Je werd toen ingewijd in het mysterie door het te ondergaan, niet door uitleg. Uitleg vooraf, bijvoorbeeld over de doop, gold als verraad! Catechese was steeds gericht op weten uit ervaring! Die lijn moeten wij weer oppakken.

Meer begeleiden

Woorden delen, zonder dat er sprake is van innerlijke bewustwording, heeft geen zin. Ook niet als ze steeds herhaald worden. Door alleen te luisteren veranderen we niet. Trouwens, zolang wij uit die kraan blijven drinken, zal ‘het levend water in ons binnenste’ beslist niet gaan stromen. De kerk zal minder moeten preken en meer gaan begeleiden naar zelfstandigheid en innerlijk leven. Anders blijven haar leden afhankelijk, terwijl ze juist geroepen zijn om tot hoogste bloei te komen.

Moderne theologie moet beginnen bij de zelfervaring en daar ook eindigen.
Want verkondigen en leren moeten aansluiten bij wat er in de mens gebeurt.
Karl Rahner – theoloog Vaticanum II

Beginnen bij onszelf

Het gaat niet om God of kerk als hoogste doel, maar om de mens als gestalte van God. Geen enkele bevrijdingsleer van buitenaf kan ons helpen. Al onze pogingen tot kerkvernieuwing of wereldverbetering zullen tekortschieten, zolang we niet éérst met onszelf aan de gang gaan.

Terug