Religieuze openbaringen/ervaringen van profeten en mystici vormen samen de basis van geloof en godsdienst. Zij zijn doorverteld, genoteerd in heilige geschriften en bewaard in tempels en kerken. Kerkstromingen hebben daarna hele rivierstelsels laten ontstaan, en bolwerken gebouwd in oost en west. Gods Woord tenslotte is verankerd in de bijbel. Op die manier conserveren wij zorgvuldig ons erfgoed, zoals een museum haar schatten koestert.

Alles verandert

De wereld heeft echter – in datzelfde tijdvak van vierduizend jaar – een geschiedenis meegemaakt met ongelooflijk veel veranderingen. Alles verandert nu eenmaal: kosmos en aarde, flora en fauna, wereld en mens. En waar de mens verandert, veranderen ook diens ervaringen en inzichten. Zelfs de waarheden en voorstellingen van God.

De godsdienst móét dus wel meebewegen, want alle vroegere fixaties in woord en beeld, zijn tijd- en cultuurgebonden. ‘The old time religion’ was goed voor tóén. Leven met God is altijd hier-en-nu.

Dat moet wel fout gaan

Natuurlijk wordt de kloof steeds groter, tussen de bevroren waarheid en de dynamiek van het leven. De huidige kerk (zeker in het westen) valt te vergelijken met een trein die naar het ravijn rijdt. Iedereen ziet dat het fout gaat. De reizigers stappen uit, de ouderen blijven nog zitten, maar de jeugd is al vertrokken. En kijk (alleen al in Nederland) naar de ruim 2000 priesters die zijn uitgetreden, niet uit lafheid maar uit spiritueel protest!

Teveel kerkelijke voorgangers verzetten zich tegen verandering. Uit angst om hun zekerheden of baan te verliezen? Terwijl het evangelie juist oproept om steeds het oude los te laten en mee te gaan met de Geest die waait! Als de kerk weigert haar ‘leven te verliezen’ (de verstarring) dan raakt zij in verval. Het zaad dat niet sterft in de grond, blijft alleen. Dat proces is gaande, door ongeloof en gebrek aan lef. De huidige uittocht is onvermijdelijk! De daaropvolgende woestijntocht zal ons ongetwijfeld opnieuw inspiratie geven en andere gidsen voortbrengen. Gods-volk-onderweg leeft niet in het verleden, maar van nu naar de (verre) toekomst.

De Waarheid reist mee

Woorden delen, zonder bewustwording van binnenuit, blijkt ontoereikend. (Naar opera’s luisteren maakt van mij geen zanger.) Door te kiezen voor de levende Waarheid zal de kerk haar levenskracht behouden. Geloven is geen kwestie meer van kennis of overtuiging, maar van bewustwording en realisatie. De traditie blijft altijd haar toetssteen.

Moderne theologie moet beginnen bij de zelfervaring en daar ook eindigen. Want verkondigen en leren moeten aansluiten bij wat er in de mens gebeurt.
(Karl Rahner – theoloog Vaticanum II)

Terug