Hoogste bloei - kans voor kerk en wereld
2. Zelfkennis is noodzakelijk

2. Zelfkennis is noodzakelijk

Zelfkennis is noodzakelijk voor iedereen. Het is eigenlijk heel vreemd, dat wij van alles bestuderen, maar onszelf overslaan. Hoe kan ik – zonder zelfkennis – verantwoord een beroep of partner kiezen, mijn relatie(s) onderhouden of anderen helpen? Hoeveel mislukkingen zijn niet het gevolg van een gebrek aan zelfkennis?

Zelfkennis

De wetenschap en ons kritische denken leveren nuttige kennis. Maar deze manier van kijken richt zich op de zichtbare en meetbare buitenwereld, en schiet fundamenteel tekort als het gaat om zelfkennis. Ik leer mezelf niet kennen door psychologie te gaan studeren, maar door bij mijzelf naar binnen te gaan.

Een mens zonder zelfkennis is net zoiets als een mol zonder voorpoten.
Die zal nooit het licht zien.

Eckhart, 13e -14e eeuw

Zelfkennis valt alleen te bereiken door persoonlijke bewustwording. Trouwens langs deze weg valt eindeloos veel te ontdekken! Want alles speelt zich af in onze ervaringswereld: de hele wereld, de conflicten, een eindeloze diepte, het onbewuste, het leven en haar oorsprong. Er bestaat namelijk niets ‘buiten’ ons, omdat we er door het leven mee verbonden zijn. In de beleving is alles ‘binnen’!

Leren door ervaring

Zelfkennis kan beginnen bij vragen zoals: hoe ervaar ik mijn lichaam, mijn denken en gevoel? Hoe ga ik om met mijn dromen, fantasie en intuïtie? Wie ben ik eigenlijk? Wat is mijn ‘ik’, en waar heb ik dat voor nodig? Hoe zit het verder met mijn zelfbeeld, levensopdracht of levensverhaal? Waarom komen bepaalde problemen steeds op mijn weg?

Het is toch een grote dwaasheid en een schande dat wij christenen rondlopen als blinde kippen
en ons eigen zelf, dat in ons is, niet kennen en er zelfs niets over weten.
(Tauler – 14e eeuw)

De meest betrouwbare manier om daar achter te komen is langs de weg van de ervaring. Door te doen en te oefenen onder begeleiding: in je lijf komen, leren waarnemen en bewustworden. Zo kunnen blokkades worden opgeheven, en ontstaat er ruimte voor telkens nieuwe ontdekkingen en keuzes. Dan is gerichte verandering mogelijk.

Kijk hoeveel een kind leert door gewoon te doen, of hoe je een ambacht leert van een bekwaam iemand. Zo leer ik ook sporten, biljarten, zingen, schilderen enz. Bizar dat wij eraan gewend zijn geraakt om alles uit boeken te halen! Vooral op de gebieden van natuur, gezondheid, psychologie, geloof, enz. kan ik sommige zaken veel beter leren door ervaring! Door naar ons hoofd te gaan verliezen we het levend contact.

Waarneming als zintuig

In de leergroepen die ik begeleidde, besteedde ik veel aandacht aan de ‘waarneming’, hét zintuig bij uitstek om sensitief en bewust te worden. Vrijwel iedereen denkt, interpreteert, redeneert, oordeelt – allemaal hoofdwerk – en neemt heel slecht waar!

Hoe kom ik tot lichaamsbesef, gevoelsbeleving, tot ontdekking van mijn denkpatronen, mijn binnenwereld, mijn oneindige diepte? Toch niet uit een boek? Hoe zou ik God – in mij – kunnen ervaren, als ik mijzelf nauwelijks ervaar? Denken is vaak een onnodige omweg om tot kennis te komen. Door goed waar te nemen kan ik de werkelijkheid, zonder de minste vertekening leren zien.

Wanneer de vensters van onze waarneming zouden worden schoongemaakt,
dan zou ieder ding voor de mens weer verschijnen zoals het werkelijk is,
namelijk oneindig.
William Blake, 19e eeuw

Als kind was ik heel wakker, hier-en-nu levend, puur in contact met mezelf en mijn omgeving. In mijn volwassen worden ben ik gaan denken en piekeren – over problemen, verleden of toekomst – en raakte daardoor de weg kwijt. Waarnemen betekent steeds opnieuw ontdekken en thuiskomen. In de beleving bestaat er maar één wereld: mijn binnenwereld waarin zich alles afspeelt. Hoe dieper mijn belevingsniveau, hoe meer ik in contact kan komen met het onnoembare. Onmiskenbaar, zelfkennis is noodzakelijk.

Dan kan ook duidelijk worden, dat de problemen die we altijd ‘buiten’ ons leggen zoals: klimaat, vrede, economie, onderwijs, gezondheid, vluchtelingen, vooral met onszelf te maken hebben, omdat we systematisch onze binnenwereld overslaan.

Terug